Judas Priest

Powrót z podziemia

Painkiller to album wydany 3 września 1990 roku — i w mojej skromnej opinii jeden z tych albumów, który udowadnia, że mimo wcześniejszych potknięć, kiedy wszyscy myśleli, że Judas Priest są już dawno po swojej szczytowej formie, brytyjscy muzycy potrafią zaskoczyć. Nie tylko zaskoczyć — potrafią nagrać najcięższy album w swojej karierze dokładnie wtedy, gdy nikt się tego nie spodziewa. To właśnie jest Painkiller.

Album jest jednocześnie debiutem Scotta Travisa na stołku perkusisty Judas Priest — i co to jest za debiut! Travis na przestrzeni całej płyty udowadnia, że potrafi nie tylko grać błyskawicznie, ale też technicznie i z niezwykłą precyzją. Nie przeszkadza mu ani megaszybkie, ani wolne tempo. Ani niezwykle skomplikowane, ani do bólu proste rytmy. On po prostu gra swoje — i robi to lepiej niż ktokolwiek mógłby się spodziewać po nowym członku zespołu.

---

Między niebem a apokalipsą

Już tytułowy Painkiller ustawia poprzeczkę na niebotycznej wysokości. Legendarne wejście perkusji i ostre gitary, po których Halford atakuje wokalem, jakby chciał zrobić krzywdę. W refrenie pojawia się coś jakby anielski chór — i ten kontrast między agresją a wzniosłością definiuje cały album. Tekst opowiada o tytułowym "zabójcy bólu" jak o nowym Mesjaszu lub zwiastunie apokalipsy — "szybszy niż pocisk laserowy, jaśniejszy niż tysiące Słońc", "powraca z Armagedonu do niebios". Pierwsza solówka brzmi jak rozpędzony statek kosmiczny dosłownie opowiadający tę legendę — długa, trzymająca w napięciu, jakby z innego wymiaru. Druga, krótsza, jest już bardziej chaotyczna — jakby opisywała zniszczenia wywołane podczas apokalipsy.

Hell Patrol to mroczna opowieść z perspektywy tytułowego patrolu piekła — dilerzy śmierci, płonące oczy, latające pięści. Solówka w połowie oddaje klimat lepiej niż jakiekolwiek słowa, a piękny, wysoki wokal Halforda w ostatniej zwrotce i wylewające z siebie całą przygodę gitary stanowiące zamknięcie tego kawałka to jeden z bardziej zapamiętywanych momentów płyty.

All Guns Blazing to z kolei obraz wojny w całej jej brutalności. Halford zaczyna zwrotkę niemal a cappella — ten zabieg pozwala się wczuć w to, co zaraz nadejdzie, zanim uderzy ultra ciężka gitara. Solówka jest zamieszana jak sama wojna — jakby każdy strzelał do każdego jednocześnie, a zwolnienia w jej trakcie brzmią jak chwila ciszy po masowym zgonie. Perkusja techniczna przez cały czas, a zwolnienie w połowie kawałka ma w sobie coś z chwilowego oddania czci ofiarom.

Leather Rebel to hołd dla kultury motocyklistów — tematu bliskiego Judas Priest od zawsze. Dwie gitary świetnie się tu dopełniają: jedna gra główny riff, druga nadaje klimatu przez wyższe wstawki, a w dalszej części wyraźnie słychać je osobno jak dwa głosy tej samej opowieści. Tekst opisuje przygody skórzanego buntownika z sarmackim podejściem do życia — pełnym bohaterstwa, wzniosłości i przekonania o własnej wyjątkowości. W bridge'u buntownik zaczyna myśleć o swojej przyszłości — że będą o nim legendy i historie, które będą wybrzmiewać przez lata. Jest w tym coś szlachetnego i trochę naiwnego jednocześnie, ale właśnie to nadaje temu kawałkowi charakteru.

Metal Meltdown nie daje ani chwili oddechu — dwie gitary wprowadzają pełen napięcia i mroczny klimat, który utrzymuje się przez cały utwór. Halford często zmienia sposób śpiewania, a jego krzyk w połowie kawałka jest jednym z mocniejszych momentów całej płyty. Zwolnienie w trzech czwartych, po którym następuje marszowe zakończenie, brzmi jak triumfalny pochód. Można odnieść wrażenie, że Judas Priest śpiewa tu o sobie — o tym, jak zrewolucjonizowali metal, jak coś narastało, zderzało się i wybuchało. Metal Meltdown jako komentarz do własnej kariery to interpretacja, która pasuje do albumu będącego w całości dowodem na powrót do formy.

Night Crawler to z kolei mroczna opowieść o tytułowym stworzeniu — brzmi jak bajka o złym potworze, ale można ją czytać jako alegorię śmierci. Wejście niemal niebiańskie, jakby głosy aniołów, po czym gitara staje się coraz cięższa i coraz bardziej niepokojąca. "Spróbuj nie oddychać i się nie ruszać", "uważaj na czarną bestię", "on cię dorwie" — powtarzane wielokrotnie. Uważaj jak możesz, ale nocny pełzacz i tak cię dorwie. To jeden z bardziej niepokojących kawałków na albumie właśnie dlatego, że nie epatuje agresją — straszy klimatem.

Between the Hammer & the Anvil przynosi filozoficzny ciężar. Tekst stawia pytanie bez dobrej odpowiedzi: jeśli czynisz zło bo musisz — przetrwasz na Ziemi, ale nie poza nią. Jeśli czynisz dobro — nie przetrwasz na Ziemi, ale za to poza nią już tak. Podmiot jest uwięziony między tytułowym młotem a kowadłem, bez wyjścia. Muzycznie kawałek podąża za tym tematem — długa, agresywna solówka w środku, po której następuje powrót do podniosłego klimatu, a pod koniec niesamowity wokal Halforda dopełnia ten moralny dylemat z mocą, jakiej rzadko doświadcza się w metalu.

A Touch of Evil dotyka innego rodzaju ciężaru — wewnętrznego rozszczepienia. Podmiot jest przestraszony, a mimo to "wciąż karmi płomienie" i czyni zło. W refrenie słychać wyraźnie tę dwoistość: z jednej strony chce czynić zło, z drugiej nie może już tego wytrzymać. Gitara akustyczna w połowie to zabieg nieoczekiwany jak na ten album — i właśnie dlatego działa. Tekst można czytać jako alegorię uzależnienia, podobnie jak Sulfur Slipknota czy Dirt Alice in Chains — świadomość własnej destrukcji połączona z niemożnością jej zatrzymania.

Interlude Battle Hymn buduje napięcie przed finałem — mroczny klimat i ostra solówka sygnalizują, że coś grubego zaraz zaatakuje uszy. I faktycznie — One Shot at Glory zamyka album z pełnym rozmachem. Kawałek opisuje dzień walki jako coś niezwykle wzniosłego, za co warto przyjąć kulę — podmiot to dowódca lub żołnierz, który w ostatnich wersach zdaje się mieć lekką traumę: "ciągle słyszę płacz bitwy, ciągle widzę latające banery". Szalona solówka brzmi jak coś, czego jeszcze nie słyszałem — przeróżne dźwięki wydobywane z gitary jakby na granicy możliwości instrumentu. Końcowe rozszalałe gitary, perkusja i wysokie śpiewy Halforda domykają płytę z podniosłością godną bitewnego hymnu.

---

Czworo muzyków, jeden cel

Rob Halford panuje nad swoim głosem w sposób, który trudno opisać słowami. Kiedy trzeba śpiewa nisko, ale jego szczególnym talentem są megawysokie dźwięki i czas ich utrzymywania. Potrafi dostosować się do każdego nastroju panującego w utworze — od bojowego krzyku w Painkiller przez mroczną narrację w Night Crawler po podniosły finał One Shot at Glory.

Glenn Tipton i K.K. Downing tworzą razem coś więcej niż dwie gitary — tworzą jakby jedną historię opowiedzianą na dwóch instrumentach jednocześnie. Tipton błyszczy solówkami, Downing idealnie go dopełnia. Najlepiej słychać to w Metal Meltdown i Leather Rebel, gdzie jedna gitara prowadzi riff, a druga opowiada własną historię ponad nim.

Scott Travis domyka ten obraz. Debiut w Judas Priest i od razu jeden z najlepszych perkusistów, jakiego ten zespół kiedykolwiek miał. Precyzja, szybkość, technika — wszystko na swoim miejscu, nigdy dla pokazania się, zawsze w służbie utworu.

---

Painkiller to nie jest album dla wszystkich. Jest ciężki, głośny i nie daje wytchnienia. Ale właśnie dlatego jest tak dobry — Judas Priest nie nagrali go, żeby zadowolić radio. Nagrali go, żeby udowodnić, że nadal mogą. I udowodnili to z nawiązką.